Jakie rasy psów są najbardziej narażone na dysplazję stawów?

Czym jest dysplazja stawów u psa?

Dysplazja stawu polega na nieprawidłowym dopasowaniu powierzchni stawowych - najczęściej biodra lub łokcia. Główka kości udowej nie przylega prawidłowo do panewki miednicy, co powoduje tarcie, mikrourazy, zapalenie stawu i jego zwyrodnienie. Podobny mechanizm występuje w przypadku łokcia, gdy niektóre jego elementy (np. wyrostki kości łokciowej) rozwijają się nieprawidłowo.

Choroba rozwija się zwykle stopniowo i może początkowo nie dawać widocznych objawów. Często pierwsze symptomy pojawiają się między 5. a 12. miesiącem życia, choć u niektórych psów problemy występują dopiero w wieku kilku lat.

Rasy najbardziej narażone na dysplazję biodrową i łokciową

Dysplazja ma charakter dziedziczny, ale może być nasilana przez czynniki środowiskowe - nadwagę, zbyt intensywny wysiłek w okresie wzrostu, nieodpowiednią dietę. Wśród ras o najwyższym ryzyku znajdują się przede wszystkim psy duże i olbrzymie:

• Owczarek niemiecki - to jedna z ras najczęściej diagnozowanych z dysplazją biodrową. Dziedziczna predyspozycja jest bardzo silna, a szybki wzrost dodatkowo obciąża stawy.
• Labrador retriever i golden retriever - mimo łagodnego usposobienia, są narażone zarówno na dysplazję biodrową, jak i łokciową.
• Berneński pies pasterski - rasa podatna na dysplazję stawów biodrowych i poważne zmiany zwyrodnieniowe.
• Nowofundland i leonberger - ciężkie rasy, u których często obserwuje się obustronną dysplazję z wczesnymi objawami.
• Rottweiler - szczególnie podatny na dysplazję biodrową, zwykle objawiającą się bólem przy wstawaniu i ograniczoną ruchomością.
• Mastif angielski i dog niemiecki - olbrzymie rasy o intensywnym wzroście, u których wczesna profilaktyka ma ogromne znaczenie.
• Seter irlandzki i angielski - mimo smuklejszej budowy, również często zapadają na dysplazję stawu biodrowego.
• Chesapeake Bay retriever - rasa rzadziej spotykana, ale wysoko sklasyfikowana pod względem ryzyka dysplazji łokciowej.
• Sznuacer olbrzymi i airedale terrier - przedstawiciele dużych ras użytkowych, w których populacjach także obserwuje się wysoki odsetek przypadków.

Choć rzadziej, dysplazja może dotyczyć także ras średnich (np. beagle, spanieli) oraz psów nierasowych. W takich przypadkach najczęściej mamy do czynienia z czynnikami środowiskowymi lub skutkiem niewłaściwej hodowli.

Na co zwracać uwagę u psa z grupy ryzyka?

U psów predysponowanych do dysplazji warto zachować czujność już od pierwszych miesięcy życia. Niepokojące objawy to:

• trudności ze wstawaniem, zwłaszcza po odpoczynku,
• niechęć do zabawy i biegania,
• przeskakiwanie tylnymi łapami podczas chodzenia (tzw. zajęczy skok),
• chwiejny chód, sztywność kończyn, kulawizna,
• bolesność przy dotyku w okolicy bioder lub łokci,
• szybkie męczenie się podczas spacerów.

Nie każdy z tych objawów musi oznaczać dysplazję, ale każdy z nich powinien być skonsultowany z weterynarzem ortopedą. Są specjalistyczne Klinki, któe wykonuje dokładną diagnostykę ortopedyczną, w tym badania palpacyjne, RTG stawów oraz - w razie potrzeby - rezonans magnetyczny lub tomografię komputerową psa.

Profilaktyka i diagnostyka dysplazji - co możesz zrobić jako opiekun?

Kluczem do ograniczenia skutków dysplazji jest wczesne wykrycie i zapobieganie postępowi choroby. Dlatego warto:

• wybierać szczenięta z hodowli, w których rodzice mają certyfikaty wolności od dysplazji (wyniki badania RTG stawów),
• unikać przeciążania młodego psa w okresie wzrostu - szczególnie skakania, biegania po schodach i długich spacerów,
• utrzymywać prawidłową masę ciała psa (nadwaga silnie obciąża stawy),
• podawać karmę dostosowaną do wieku i rasy - z odpowiednią zawartością wapnia i fosforu,
• wykonywać profilaktyczne badania stawów u psów z grup ryzyka, nawet jeśli nie wykazują jeszcze objawów klinicznych.

Jeśli dysplazja zostanie wykryta wcześnie, możliwe jest wdrożenie leczenia zachowawczego (np. fizjoterapia, leki przeciwzapalne, suplementy na stawy) lub - w przypadku poważnych zmian - leczenie chirurgiczne.

Leczenie dysplazji - od farmakologii po zabieg

Leczenie zależy od stopnia zaawansowania zmian. U młodych psów z lekką dysplazją skuteczne może być połączenie leczenia przeciwbólowego, rehabilitacji i kontroli masy ciała. W przypadkach bardziej zaawansowanych konieczne może być wykonanie zabiegu - np. osteotomii, endoprotezy stawu biodrowego lub artrodezy.

Jeśli opiekujesz się przedstawicielem rasy szczególnie narażonej na dysplazję, warto działać z wyprzedzeniem. Wczesna diagnostyka i świadoma profilaktyka mogą zapobiec rozwojowi poważnych zmian zwyrodnieniowych już od pierwszych miesięcy życia szczeniaka.