Niedoczynność tarczycy u psa: kiedy „lenistwo” i przybieranie na wadze mogą oznaczać chorobę?

Pies stał się spokojniejszy, coraz więcej śpi, niechętnie wybiera się na dłuższe spacery i zaczyna przybierać na wadze, choć jego porcja jedzenia wcale się nie zwiększyła. Łatwo uznać, że to kwestia wieku, charakteru albo mniejszej aktywności. Tymczasem podobne objawy mogą pojawiać się również przy niedoczynności tarczycy – chorobie hormonalnej, która szczególnie często rozwija się u psów w średnim wieku.

Tarczyca jest niewielkim narządem znajdującym się w okolicy szyi, ale produkowane przez nią hormony wpływają na funkcjonowanie praktycznie całego organizmu. Gdy jest ich zbyt mało, metabolizm zwalnia. Skutki nie muszą być gwałtowne. Przeciwnie – niedoczynność tarczycy często rozwija się stopniowo, dlatego pierwsze symptomy właściciel może przez długi czas traktować jako zwyczajne zmiany związane z wiekiem czy trybem życia psa.

Pies, który nagle „wydoroślał”

Jednym z najbardziej charakterystycznych sygnałów jest zmniejszenie aktywności. Pies, który wcześniej chętnie biegał, bawił się i domagał spacerów, zaczyna więcej odpoczywać. Na dworze szybciej zwalnia, nie wykazuje dawnego zainteresowania zabawą, a w domu coraz częściej wybiera legowisko.

Nie zawsze wygląda to jak wyraźne osłabienie. Czasami właściciel mówi po prostu, że pies zrobił się spokojniejszy albo „wreszcie wydoroślał”. Jeżeli zmiana następuje stopniowo, można jej nawet długo nie zauważyć.

Szczególnie zastanawiające powinno być połączenie mniejszej aktywności ze wzrostem masy ciała. Przy niedoczynności tarczycy pies może tyć bez wyraźnego zwiększenia apetytu. Jeżeli więc otrzymuje podobną ilość jedzenia jak wcześniej, a mimo to jego sylwetka wyraźnie się zmienia, warto poszukać przyczyny zamiast automatycznie zmniejszać porcję karmy.

Nie oznacza to oczywiście, że każdy pies z nadwagą ma chorą tarczycę. Najczęstszą przyczyną dodatkowych kilogramów pozostaje nadmiar dostarczanej energii w stosunku do jej zużycia. Niedoczynność tarczycy jest jedną z możliwości, którą lekarz bierze pod uwagę przede wszystkim wtedy, gdy występują również inne pasujące objawy.

Problemy z sierścią mogą być ważną wskazówką

Zmiany dotyczące skóry i sierści należą do typowych objawów niedoczynności tarczycy. Włos może stać się suchy, matowy, łamliwy i wyraźnie gorszej jakości. U części psów pojawia się przerzedzenie sierści lub jej utrata, często po obu stronach ciała.

Charakterystyczne jest również bardzo wolne odrastanie włosa. Właściciel może zauważyć problem na przykład po wygoleniu fragmentu sierści do badania lub zabiegu weterynaryjnego – u zdrowego psa miejsce stopniowo zarasta, natomiast przy zaburzeniach pracy tarczycy proces może trwać wyjątkowo długo.

Mogą występować także nawracające problemy dermatologiczne, ciemnienie skóry oraz infekcje skóry czy uszu. Co ciekawe, utracie sierści związanej z niedoczynnością tarczycy często nie towarzyszy silny świąd, chyba że jednocześnie rozwinęła się wtórna infekcja lub inny problem dermatologiczny.

Pies ciągle szuka najcieplejszego miejsca?

Hormony tarczycy uczestniczą między innymi w regulacji przemiany materii i produkcji ciepła. Niektóre psy z niedoczynnością tarczycy gorzej tolerują niską temperaturę. Zaczynają chętniej leżeć przy kaloryferze, wybierają ciepłe posłania, niechętnie wychodzą podczas chłodnej pogody albo szybko chcą wracać do domu.

Sam fakt, że pies lubi spać pod kocem, oczywiście niczego nie diagnozuje. Warto jednak zwrócić uwagę na zmianę. Jeżeli zwierzę, które kiedyś uwielbiało zimowe spacery, nagle zaczyna wyjątkowo źle znosić chłód, a równocześnie tyje, staje się apatyczne i ma problemy z sierścią, zestaw takich objawów jest zdecydowanie bardziej znaczący niż każdy z nich osobno.

Objawów może być znacznie więcej

Niedobór hormonów tarczycy wpływa na wiele narządów, dlatego obraz choroby nie jest identyczny u każdego psa. Mogą pojawiać się zaburzenia ze strony układu nerwowego, osłabienie mięśni, problemy z poruszaniem się czy zmiany w zachowaniu. U niektórych zwierząt obserwuje się również wolniejszą pracę serca.

Możliwe są także zaburzenia dotyczące przewodu pokarmowego, choć nie należą one do najbardziej typowych sygnałów choroby. Właśnie ta różnorodność sprawia, że niedoczynności tarczycy nie da się rozpoznać wyłącznie na podstawie wyglądu czy zachowania zwierzęcia.

Najczęściej chorują psy w średnim wieku, a niektóre rasy wykazują większą predyspozycję do tej choroby. Nie oznacza to jednak, że właściciel psa określonej rasy powinien z góry zakładać problem z tarczycą. Predyspozycja zwiększa prawdopodobieństwo, ale nie zastępuje diagnostyki.

Jedno niskie T4 nie oznacza jeszcze niedoczynności tarczycy

To szczególnie ważna kwestia. Badanie stężenia całkowitej tyroksyny, czyli T4, jest często jednym z pierwszych badań wykonywanych przy podejrzeniu niedoczynności tarczycy. Niski wynik sam w sobie nie wystarcza jednak do postawienia rozpoznania.

Poziom hormonów tarczycy może obniżyć się również u psa cierpiącego na inną chorobę, mimo że sama tarczyca działa prawidłowo. Na wyniki mogą wpływać także niektóre leki. Dodatkowo prawidłowe wartości mogą różnić się zależnie od rasy i indywidualnych cech zwierzęcia.

Dlatego lekarz weterynarii interpretuje badania w połączeniu z objawami oraz innymi wynikami. W diagnostyce wykorzystuje się między innymi oznaczanie całkowitego T4, wolnego T4 oraz TSH. Czasami potrzebne są dodatkowe badania pozwalające odróżnić rzeczywistą niedoczynność tarczycy od obniżenia hormonów będącego skutkiem innego problemu zdrowotnego.

W podstawowych badaniach krwi można znaleźć również pewne nieprawidłowości wspierające podejrzenie choroby. U wielu psów z niedoczynnością tarczycy stwierdza się podwyższone stężenie cholesterolu, a u części występuje łagodna niedokrwistość. Żaden z tych parametrów nie jest jednak samodzielnym dowodem choroby.

Nie warto podawać hormonów „na próbę” bez diagnostyki

Ponieważ niedoczynność tarczycy jest stosunkowo dobrze znaną chorobą, czasami pojawia się pokusa, aby przy pasujących objawach po prostu rozpocząć podawanie hormonów i sprawdzić, czy pies poczuje się lepiej. Nie powinno się robić tego samodzielnie.

Objawy takie jak ospałość, tycie czy pogorszenie jakości sierści mogą towarzyszyć wielu innym schorzeniom. Co więcej, samo obniżenie T4 może wynikać z choroby niezwiązanej z tarczycą. Dlatego prawidłowa diagnostyka przed rozpoczęciem leczenia jest bardzo ważna.

Jeżeli niedoczynność zostanie potwierdzona, standardowym leczeniem jest podawanie lewotyroksyny, czyli syntetycznego hormonu tarczycy. W większości przypadków terapia jest prowadzona przez całe życie psa. Dawka jest dobierana indywidualnie, a po rozpoczęciu leczenia wykonuje się badania kontrolne pozwalające ocenić stężenie hormonów i reakcję organizmu.

Poprawa nie wszystkich objawów następuje jednocześnie

Właściciel psa po rozpoczęciu leczenia może stosunkowo szybko zauważyć, że zwierzę ma więcej energii i ponownie zaczyna interesować się aktywnością. Zmiany dotyczące skóry, sierści i masy ciała wymagają zazwyczaj więcej czasu. Odbudowa prawidłowej okrywy włosowej nie nastąpi w kilka dni.

Ważna jest również dalsza kontrola. To, że pies czuje się dobrze po kilku miesiącach terapii, nie oznacza, że można samodzielnie odstawić lek. Dobra kondycja jest właśnie efektem uzupełniania brakującego hormonu. Lekarz może natomiast modyfikować dawkowanie na podstawie wyników badań i reakcji zwierzęcia.

Nie tłumacz każdej zmiany wiekiem

Niedoczynność tarczycy jest dobrym przykładem choroby, której pierwsze objawy łatwo zbagatelizować. Pies nie musi wyglądać na poważnie chorego. Może po prostu coraz mniej się ruszać, więcej spać, stopniowo przybierać na wadze i mieć coraz gorszą sierść.

Oczywiście każde z tych zjawisk może mieć również zupełnie inne przyczyny. Najważniejsza jest zmiana w stosunku do wcześniejszego zachowania psa oraz występowanie kilku objawów jednocześnie. Jeśli dawniej aktywne zwierzę staje się wyraźnie ospałe, tyje mimo niezmienionego żywienia, zaczyna gorzej znosić chłód, a jego sierść traci dawną jakość, warto powiedzieć o tym lekarzowi weterynarii.

Nie trzeba od razu zakładać choroby tarczycy. Nie warto też jednak uznawać, że pies „po prostu się starzeje”. Właściwie rozpoznana niedoczynność tarczycy może być skutecznie kontrolowana, a prawidłowo leczony pies może wrócić do dobrej kondycji i normalnego życia.

Źródła

https://www.msdvetmanual.com/endocrine-system/the-thyroid-gland/hypothyroidism-in-animals – MSD Veterinary Manual, aktualne omówienie przyczyn, objawów, diagnostyki i leczenia niedoczynności tarczycy u psów, w tym interpretacji badań T4, fT4 i TSH.

https://www.vet.cornell.edu/departments-centers-and-institutes/riney-canine-health-center/canine-health-information/hypothyroidism – Cornell University College of Veterinary Medicine, informacje dotyczące najczęstszych objawów niedoczynności tarczycy u psów, przyczyn choroby oraz sposobów jej diagnozowania.